انتقال مواد در بدن چگونه صورت میگیرد؟ | علوم هفتم، فصل ۱۴، صفحه ۱۱۷
انتقال مواد در بدن چگونه صورت میگیرد؟
پاسخ دقیق کتاب + نکات تیزهوشان و تکمیلی
پاسخ کوتاه و اصلی (طبق کتاب):
انتقال مواد در بدن انسان به وسیله «دستگاه گردش مواد» انجام میشود. این دستگاه وظیفه دارد اکسیژن و مواد غذایی را به سلولها برساند و مواد زائد را از آنها دور کند. دستگاه گردش مواد از سه بخش اصلی یعنی قلب، رگها و خون تشکیل شده است.
توضیح کامل ۳ بخش اصلی انتقال مواد
۱. قلب (موتور پمپ کننده)
قلب یک ماهیچه توخالی و قوی است که مانند یک تلمبه عمل میکند. قلب با ضربان و انقباضات خود، خون را با فشار زیاد به درون رگها میفرستد تا خون بتواند به تمام قسمتهای دور و نزدیک بدن سفر کند.
۲. رگها (مسیرهای لولهکشی)
رگها لولههایی هستند که خون در آنها جریان دارد. رگها به سه دسته تقسیم میشوند:
- سرخرگها: خون را از قلب به اندامها میبرند. (دیواره ضخیم دارند)
- سیاهرگها: خون را از اندامها به قلب برمیگردانند.
- مویرگها: رگهای بسیار باریکی هستند که تبادل اصلی مواد (دادن غذا و گرفتن زباله) بین خون و سلولها فقط در دیواره نازک آنها انجام میشود.
۳. خون (مایع باربر)
خون مایعی است که درون رگها جریان دارد. خون مواد غذایی (که از روده جذب شده) و اکسیژن (که از ششها گرفته) را بارگیری کرده و به تکتک سلولها تحویل میدهد. در مقابل، زبالهها و دیاکسید کربن سلولها را سوار کرده و برای دفع به کلیه و شش میبرد.
اطلاعات بیشتر (نکات تکمیلی و تیزهوشان)
اجزای تشکیلدهنده خون
- پلاسما (۵۵٪): بخش مایع خون است که مواد غذایی در آن حل میشوند.
- گلبولهای قرمز: وظیفه حمل اکسیژن (توسط پروتئین هموگلوبین) را دارند.
- گلبولهای سفید: سربازان بدن هستند و با میکروبها میجنگند.
- پلاکتها (گردهها): هنگام زخم شدن، باعث لخته شدن خون میشوند.
انواع گردش خون
- ۱. گردش خون کوچک (ششی): مسیر بین قلب و ششها است. خون تیره به شش میرود تا اکسیژن بگیرد و روشن شود.
- ۲. گردش خون بزرگ (عمومی): مسیر بین قلب و تمام اندامهای بدن است. خون روشن از قلب خارج میشود تا اکسیژن را به سلولها بدهد.
شماتیک ساده گردش خون در بدن (مخصوص علوم هفتم)
فلش قرمز: مسیر خون اکسیژندار (روشن)
فلش آبی: مسیر خون کربندیاکسیددار (تیره)
نظرات